مجله پژوهش‌های کارآفرینی

مجله پژوهش‌های کارآفرینی

تحلیل کیفی موانع توسعه کسب‌وکارهای دیجیتال زنان روستایی در استان گلستان

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مدیریت ،اقتصادوحسابداری- دانشگاه پیام نور - ایران
2 محقق توسعه روستایی و اکوسیستم‌های کارآفرینی استانداری گلستان، گلستان، ایران
چکیده
مقدمه: تحول دیجیتال در جوامع روستایی به‌عنوان یکی از محرک‌های نوین توسعه، ظرفیت‌های گسترده‌ای برای رشد اقتصادی در روستاها فراهم کرده است. زنان روستایی با وجود توانمندی‌های قابل‌توجه در تولیدات بومی و فعالیت‌های اقتصادی، در بهره‌برداری مؤثر از فناوری‌های نوین و راه‌اندازی کسب‌وکارهای دیجیتال با چالش‌هایی مواجه‌اند. پژوهش حاضر با تمرکز بر استان گلستان، با هدف شناسایی عوامل محدودکننده در مسیر توسعه کسب‌وکارهای دیجیتال در میان زنان روستایی انجام شده است. اهمیت این تحقیق در آن است که با واکاوی موانع موجود، بستری برای طراحی راهکارهای عملیاتی در جهت توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی زنان فراهم می‌سازد.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر ماهیتی کیفی و اکتشافی دارد. جامعه آماری این تحقیق شامل زنان روستایی با تجربه فعالیت‌های اقتصادی مبتنی بر فضای دیجیتال است. حجم نمونه این پژوهش ۶۰ نفر بوده که به‌صورت هدفمند و با استفاده از معیارهای تخصصی مرتبط با اهداف تحقیق انتخاب شدند. اطلاعات از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته و حضوری با میانگین زمان ۴۵ دقیقه انجام شد. اشباع نظری زمانی حاصل شد که دیگر مضامین جدیدی از مصاحبه‌ها استخراج نشد و داده‌ها به‌صورت تکراری ظاهر گردید. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. در مرحله اول مفاهیم اولیه استخراج گردید، در مرحله دوم دسته‌بندی مفهومی صورت گرفت و در مرحله سوم مضامین کلیدی برجسته شدند. برای هر مضمون، فراوانی و درصد فراوانی با استفاده از نرم‌افزار SPSS27 محاسبه شد و بر اساس آن، کدهای محوری و کلان اولویت‌بندی گردیدند. نتایج نهایی در قالب الگوی تحلیلی منسجم ارائه گردید.

یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که پنج مانع اصلی شامل «فقدان سیاست‌های حمایتی»، «فقدان آموزش‌های فنی و مهارتی»، «نگاه سنتی به نقش زن»، «فقدان مدل مالی مناسب» و «کمبود تجهیزات دیجیتال» با فراوانی بیش از ۷۰ درصد، بیشترین تأثیر را در محدودسازی توسعه کسب‌وکارهای دیجیتال زنان روستایی داشته‌اند. در مقابل، مضامینی با فراوانی کمتر از ۴۰ درصد مانند «نگرانی از افشای اطلاعات شخصی» و «نبود شبکه‌سازی» در اولویت پایین‌تری قرار دارند. تحلیل ابعاد چهارگانه نشان داد که در بُعد فناورانه، «فقدان آموزش‌های فنی» با ۷۵ درصد، در بُعد اقتصادی «فقدان مدل مالی» با 3/73 درصد، در سطح نهادی «فقدان سیاست‌های حمایتی» با 80 درصد و در بُعد فرهنگی «نگاه سنتی به نقش زن» با 3/78 درصد، مهم‌ترین موانع هستند. نتایج نشان داد، بُعد فرهنگی، خانوادگی و روانی در پذیرش و تداوم فعالیت دیجیتال با سهم 49/26، بیشترین تأثیر را در محدودسازی مشارکت زنان در فضای دیجیتال دارد.

نتیجه‌گیری/ دستاوردها: نتایج این پژوهش نشان داد، موانع فرهنگی و خانوادگی بیشترین سهم را در محدودسازی مشارکت زنان داشته و بر نقش نگرش‌های سنتی و تعارض‌های اجتماعی تأکید دارد. چالش‌های اقتصادی و نهادی نیز با فقدان منابع مالی، نبود سیاست‌های حمایتی و ضعف زیرساخت‌های قانونی، پایداری کسب‌وکارها را تهدید می‌کنند. موانع فناورانه با سهم کمتر، نقش تسهیل‌گر یا بازدارنده در بهره‌برداری از ظرفیت‌های دیجیتال ایفا می‌کنند. بر اساس این تحلیل، چهار راهکار عملی شامل اصلاح نگرش‌های فرهنگی، تأمین مالی خرد، ایجاد نهادهای پشتیبان و طراحی پلتفرم‌های آموزشی بومی‌شده پیشنهاد شد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Qualitative Analysis of Barriers to the Development of Rural Women's Digital Businesses in Golestan Province

نویسندگان English

bita tabatabaeeamid 1
Mohammadreza Shahraki 2
1 Department Of Management &Economy& Accounting ،,Payam Noor University ،Iran
2 Researcher in Rural Development and Entrepreneurial Ecosystems, Golestan Provincial Government, Golestan, Iran.
چکیده English

Introduction: Digital transformation in rural communities, as a modern driver of development, has created vast opportunities for economic growth in villages. Despite their significant capabilities in local production and economic activities, rural women face challenges in effectively utilizing new technologies and launching digital businesses. This study, focused on Golestan Province, aims to identify the limiting factors in the development of digital enterprises among rural women. The importance of this research lies in its exploration of existing barriers, providing a foundation for designing practical strategies to promote the economic and social empowerment of women.

Methodology: This study adopts a qualitative and exploratory approach. The statistical population includes rural women with experience in digital-based economic activities. A purposive sample of 60 participants was selected using specialized criteria aligned with the research objectives. Data were collected through semi-structured, in-person interviews, each averaging 45 minutes. Theoretical saturation was achieved when no new themes emerged and the data became repetitive. Data analysis was conducted using thematic analysis across three stages: open coding, axial coding, and selective coding. In the first stage, initial concepts were extracted; in the second, conceptual categorization was performed; and in the third, key themes were highlighted. For each theme, frequency and percentage were calculated using SPSS version 27, and based on these metrics, axial and overarching codes were prioritized. The final results were presented in the form of a coherent analytical framework.

Findings: The study identified five primary barriers—lack of supportive policies, insufficient technical training, traditional views on women's roles, absence of financial models, and limited access to digital equipment—with over 70% frequency among participants. In contrast, themes such as privacy concerns and lack of networking appeared with less than 40% frequency. Thematic analysis across four dimensions revealed that lack of training (75%), financial models (73.3%), supportive policies (80%), and cultural resistance (78.3%) were the most critical barriers in their respective domains. Overall, cultural, familial, and psychological factors accounted for the highest impact (26.49%) in limiting women's digital participation, while technological barriers had the lowest share (23.35%).

Conclusion/ Implications: The findings of this study indicate that cultural and familial barriers play the most significant role in limiting women's participation, emphasizing the influence of traditional mindsets and social conflicts. Economic and institutional challenges—such as lack of financial resources, absence of supportive policies, and weak legal infrastructure—also threaten the sustainability of businesses. Technological barriers, though less prominent, can either facilitate or hinder the effective use of digital capacities. Based on this analysis, four practical strategies are proposed: transforming cultural attitudes, providing microfinance, establishing support institutions, and designing localized educational platforms.

کلیدواژه‌ها English

"
Digital Literacy"
Digital Divide"
، "
Economic Empowerment، '
'
Sustainable Employment"

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 بهمن 1404

  • تاریخ دریافت 29 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 20 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 20 بهمن 1404