مجله پژوهش‌های کارآفرینی

مجله پژوهش‌های کارآفرینی

تأثیر کارآفرینی استراتژیک بر تاب‌آوری با نقش میانجی نوآوری و یادگیری سازمانی: مطالعه‌ای در شرکت‌های مستقر در پارک علم و فناوری خراسان رضوی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد ایران.
2 گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده
مقدمه: در دهه‌های اخیر، سرعت فزاینده تحولات محیطی، ظهور فناوری‌های نوین، بحران‌های اقتصادی و اختلالات غیرمنتظره، سازمان‌ها را با فضایVUCA شامل بی‌ثباتی، عدم‌قطعیت، پیچیدگی و ابهام مواجه کرده است. در چنین شرایطی، تاب‌آوری سازمانی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های پویای درون‌سازمانی برای بقاء، سازگاری و رشد در دل بحران‌ها شناخته می‌شود. تاب‌آوری سازمانی دیگر صرفاً به‌معنای بازگشت به وضعیت پیش از بحران نیست، بلکه توانایی پیش‌بینی، مقابله، یادگیری و تطبیق با اختلالات و بهره‌گیری از آن‌ها برای رشد و نوآفرینی تلقی می‌شود. در این زمینه، کارآفرینی استراتژیک به‌عنوان رویکردی تلفیقی از فرصت‌جویی کارآفرینانه و راهبردگرایی، نقشی محوری در ارتقاء تاب‌آوری ایفا می‌کند. با این حال، نقش این رویکرد در شکل‌گیری تاب‌آوری، وابسته به وجود زیرساخت‌هایی چون نوآوری و یادگیری سازمانی است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر مستقیم و غیرمستقیم کارآفرینی استراتژیک بر تاب‌آوری سازمانی، با تأکید بر نقش میانجی نوآوری سازمانی و یادگیری سازمانی انجام شده است.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از منظر پارادایم، مبتنی بر رویکرد اثبات‌گرایی است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی-پیمایشی با طرح همبستگی است که با رویکرد کمّی انجام شده و همچنین از منظر زمانی نیز یک پژوهش مقطعی می‌باشد. جامعه آماری شامل ۲۱۰ شرکت کوچک و متوسط مستقر در پارک علم و فناوری خراسان رضوی بود که با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، ۱۳۶ شرکت به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه استاندارد بود که در اختیار مدیرعامل هر شرکت قرار گرفت تا دیدگاهی جامع و استراتژیک از متغیرهای کلان پژوهش حاصل شود. روایی و پایایی ابزار از طریق تحلیل عاملی تأییدی، آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید شد و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم‌افزار SmartPLS انجام گرفت.

یافته‌ها: نتایج تحلیل مسیر نشان داد که کارآفرینی استراتژیک تأثیر مستقیم، مثبت و معناداری بر تاب‌آوری سازمانی دارد. همچنین، دو متغیر نوآوری سازمانی و یادگیری سازمانی نقش میانجی جزئی و معناداری در این رابطه ایفا می‌کنند. یافته‌ها بیانگر آن بود که یادگیری سازمانی نسبت به نوآوری سازمانی نقش قوی‌تری در انتقال اثر کارآفرینی به تاب‌آوری ایفا می‌کند. مدل پژوهش توانست ۶۸ درصد از واریانس تاب‌آوری سازمانی را تبیین کند و شاخص GOF معادل 0.491 نیز نشان‌دهنده برازش قوی مدل بود.

نتیجه‌گیری/دستاوردها: یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که کارآفرینی استراتژیک یک قابلیت محوری برای تقویت تاب‌آوری سازمانی است، اما پتانسیل کامل این رویکرد زمانی محقق می‌شود که از طریق سازوکارهای درونی یادگیری و نوآوری تقویت گردد. در واقع، این پژوهش نشان می‌دهد که جهت خلق تاب‌آوری پایدار، لازم است مدیران شرکت‌های فناور، فراتر از اتخاذ یک رویکرد کارآفرینانه، بر توسعه قابلیت‌های پویا در سازمان خود تمرکز و سرمایه‌گذاری کنند. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود که این شرکت‌ها با ایجاد نظام‌های مدیریت دانش، برگزاری جلسات بازبینی پس از پروژه و تشویق فرهنگ اشتراک‌گذاری تجربیات، بستری برای یادگیری مستمر فراهم آورند. همزمان، ضروری است با حمایت از ریسک‌پذیری معقول، کنشگری فعال و هوشیاری نسبت به فرصت‌ها، فرهنگی نوآورانه را پرورش دهند که جهت‌گیری‌های استراتژیک را به مزیت‌های رقابتی ملموس و پایدار در بازارهای متلاطم امروزی تبدیل نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Effect of Strategic Entrepreneurship on Resilience with the mediating role of Organizational Innovation and Learning: A Study of SMEs of Khorasan Science & Technology Park

نویسندگان English

Samaneh Sadeghian 1
Mohammad GhaffariFeyzabadi 2
1 Department of Management, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Department of Management, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده English

Introduction: In recent years, organizational resilience has emerged as a vital construct for the survival and agility of firms in volatile and uncertain environments. Strategic entrepreneurship, which integrates opportunity-seeking behavior with strategic discipline, may significantly enhance an organization’s resilience capabilities. Meanwhile, internal dynamic capabilities such as organizational innovation and learning play pivotal mediating roles in the transformation of entrepreneurial capacity into actual resilience. This study aims to investigate both the direct and indirect impacts of strategic entrepreneurship on organizational resilience, with a special focus on the mediating effects of innovation and organizational learning.

Methodology: From a paradigmatic standpoint, this study is grounded in positivism. It is applied in purpose and follows a descriptive-correlational survey design, utilizing a quantitative methodology. Furthermore, it is cross-sectional in its time horizon. The statistical population comprised 210 small and medium-sized enterprises (SMEs) located in the Khorasan Razavi Science and Technology Park. A sample of 136 companies was selected using Cochran's formula and simple random sampling. Data were collected using a standardized questionnaire administered to the Chief Executive Officer (CEO) of each firm to capture a holistic and strategic perspective on the study's macro-level constructs. The instrument's validity and reliability were confirmed through confirmatory factor analysis (CFA), Cronbach's alpha, and composite reliability. Data were analyzed using Structural Equation Modeling (SEM) with SmartPLS software.

Findings: The path analysis results indicate that strategic entrepreneurship has a direct, positive, and significant effect on organizational resilience. Furthermore, organizational innovation and organizational learning both play a partial and significant mediating role in this relationship. The findings reveal that organizational learning serves as a more potent mediator than organizational innovation in transmitting the effect of strategic entrepreneurship to resilience. The research model successfully explained 68% of the variance in organizational resilience, and a Goodness-of-Fit (GOF) index of 0.491 confirmed a strong overall model fit.

Conclusion/Implications: The findings of this research demonstrate that while strategic entrepreneurship is a pivotal capability for enhancing organizational resilience, its full potential is realized only when reinforced by internal mechanisms of learning and innovation. This study suggests that to build sustainable resilience, managers of technology-based firms must move beyond merely adopting an entrepreneurial stance and instead focus on and invest in cultivating dynamic capabilities within their organizations. Accordingly, a key recommendation is that these firms should create a foundation for continuous learning by instituting knowledge management systems, conducting after-action reviews, and fostering a culture of knowledge sharing. Concurrently, it is essential to cultivate an innovative culture by supporting calculated risk-taking, proactiveness, and entrepreneurial alertness. Such an integrated approach translates strategic orientations into tangible and sustainable competitive advantages in today's turbulent markets.

کلیدواژه‌ها English

Dynamic Capabilities
VUCA Environment
SMEs
Innovation Ecosystem
Competitive Advantages

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 مهر 1404

  • تاریخ دریافت 01 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 23 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 26 مهر 1404