مجله پژوهش‌های کارآفرینی

مجله پژوهش‌های کارآفرینی

ارزیابی عوامل مؤثر بر توسعه کسب‌وکارهای خانگی در سکونتگاه‌های غیررسمی شهر تبریز (مطالعه موردی: محله خلیل‌آباد)

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده
گروه مدیریت توسعه، پژوهشکده توسعه و برنامه‌ریزی، جهاد دانشگاهی، تبریز، ایران
چکیده
شناسایی پتانسیل اقتصادی مناطق غیررسمی شهری، موضوعی است که مورد توجه سیاست‌گذاران و دست‌اندرکاران در کشورهای کمتر توسعه یافته قرار گرفته است. با این حال، اطلاعات کمی در مورد این‌که چگونه سکونتگاه‌های غیررسمی بر نوع و تعداد فرصت‌های تجاری تأثیر می‌گذارد، وجود دارد. از این‌رو، هدف پژوهش حاضر، سنجش و ارزیابی عوامل مؤثر بر توسعه کسب‌وکارهای خانگی در سکونتگاه‌های غیررسمی محله خلیل‌آباد در شهر تبریز بود. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها، مصاحبه و پرسشنامه بود. جهت تحلیل یافته‌های پژوهش از رویکرد تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. مشارکت‌کنندگان در مرحله کیفی پژوهش، شامل مدیران و کارشناسان سازمان‌ها و شرکت‌های فعال در حوزه اشتغال و کارآفرینی، کارآفرینان محلی و صاحبان کسب‌وکارهای خانگی در سکونتگاه‌های غیررسمی و اساتید خبره و برجسته دانشگاهی استان آذربایجان شرقی بودند که به روش مبتنی بر هدف برای مطالعه انتخاب شدند. جامعۀ آماری در مرحله کمّی پژوهش شامل کارآفرینان و صاحبان کسب‌وکارهای خانگی در سکونتگاه‌های غیررسمی بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابعاد مدل پیشنهادی شامل: عوامل مالی–  اقتصادی (78/0)، عوامل زیرساختی (76/0)، عوامل بازاریابی (69/0)، عوامل اجتماعی– فرهنگی (64/0)، عوامل شخصیتی–  فردی (58/0)، عوامل فنی–  تکنولوژیکی (52/0)، عوامل حقوقی (51/0) و عوامل محیط‌زیستی (50/0) به ترتیب بیشترین تا کمترین تأثیر را دارند. همچنین، یافته‌ها نشان می‌دهد سازه‌های مذکور با توسعه کسب‌وکارهای خانگی رابطه مثبت و معنا‌داری دارند. برونداد این پژوهش، مدلی جهت توسعه کسب‌وکارهای خانگی در سکونتگاه‌های غیررسمی را فراهم می‌آورد. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Assessment of the Factors Affecting the Development of Home-based Businesses in Informal Settlements (Case Study: Khalil Abad Neighborhood)

نویسنده English

Saeideh Samadzad
Department of management and Development, Development and Planning Research Institute, ACECR, Tabriz, Iran.
چکیده English

Identifying the economic potential of informal urban areas is an issue that has attracted the attention of policymakers and practitioners in less developed countries. Yet, little is known about how informal settlements affect the type and number of business opportunities. Therefore, the present study aimed to measure and evaluate the factors affecting the development of home-based businesses (HBBs) in the informal settlements of Khalil Abad neighborhood in Tabriz city. The main tools for data collection were interviews and a questionnaire. The findings were analyzed by the confirmatory factor analysis (CFA) approach. The population and statistical sample included managers and experts of organizations and companies active in the field of employment and entrepreneurship, local entrepreneurs and HBB owners in informal settlements, and expert and prominent university professors in East Azerbaijan province in the qualitative phase and entrepreneurs and HBB owners in informal settlements in the quantitative phase who were selected using simple randomization. The dimensions of the proposed model were, in order of importance, financial-economic factors (0.78), infrastructural factors (0.76), marketing factors (0.69), socio-cultural factors (0.64), personality-individual factors (0.58). ), technical-technological factors (0.52), legal factors (0.51), and environmental factors (0.50). Also, the findings showed the positive and significant relationship of these constructs with HBB development. The output of this research provided a model for the development of HBBs in informal settlements.

کلیدواژه‌ها English

Entrepreneurship Development
Family Businesses
Home Businesses
Micro-Businesses
اسکندری، وحید. و آشیانی، احسان. (1392). حاشیه­نشینی و سکونتگاه­های غیررسمی. همایش ملی شهرسازی و معماری در گذر زمان.
امیری، صبا.، نادری، نادر. و محمدی­فر، یوسف. (1398). مفهوم­پردازی چالش­های کسب­وکارهای خانگی در روستاهای استان کرمانشاه. پژوهش­های روستایی، 10(2)، 185-175.
انتظاری، علی. و کرمانی، محسن. (1394). تبیین عوامل اجتماعی و فردی مؤثر بر فرهنگ کار (مورد مطالعه، کارکنان صنایع شهرستان کاشان). فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، 9(2)، 54-22.
پرچمی، داود. و جلالی، فاطمه. (1399). جاافتادگی نهادی و اثربخشی آن بر کسب­وکارهای خانگی. جامعه­شناسی نهادهای اجتماعی، 7(15)، 89-23.
حسینی، سیدعباس.، مجیبی، تورج.، مهدی‌زاده­اشرفی، علی. و وظیفه‌دوست، حسین. (1397). طراحی مدل خط‌مشی‌گذاری در توسعه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SMEs) با تأکید بر نوآوری (مورد مطالعه: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی). اقتصاد و مدیریت شهری، 17(1)، 131-113.
درخشانی­درآبی، کاوه.، امیدی، جمشید.، حسن­نژاد، رضا. و براتی، نگین. (1401). رتبه‌بندی موانع توسعه بازاریابی در مشاغل خانگی: مطالعه موردی استان مرکزی. مدیریت تبلیغات و فروش، 3(2)، 41-24.
رضایی، روح­الله. و نجفی، بهمن. (1396). موانع راه­اندازی و گسترش کسب­وکارهای خانگی در مناطق روستایی شهرستان ارومیه. توسعه کارآفرینی، 8(3)، 451-433.
شریف­زاده، ابوالقاسم.، خواجه شاهکوهی، علیرضا.، عبدالله­زاده، غلامحسین. و شریفی، مهنوش. (1393). آسیب­شناسی توسعه کسب­وکارهای خانوادگی روستایی در استان گلستان. پژوهش­های روستایی، 5(1)، 24-1.
صفای‌کنجین، منیژه.، سیدنقوی، میرعلی. و کاملی، محمدجواد. (1400). بررسی عوامل راهبردی موفقیت کسب‌وکارهای خانگی با رویکرد مدلسازی ساختاری- تفسیری و میک مک. مدیریت کسب‌وکار، 49 ، 354-332.
صمدزاد، سعیده. و قراچورلو، نجف. (1400). طراحی الگوی پایدارسازی کسب‌وکارهای کوچک و کارآفرین در سکونتگاه‌های غیررسمی. اقتصاد و توسعه منطقه‌ای، 29(1) ، 115-91.
طوطیان، صدیقه.، بیاناتی، ماه‌منیر. و جلالی، علی. (1400). شناسایی ابعاد و مؤلفه­های فناوری ارتباطات در راستای توانمندسازی زنان کارآفرین در کسب­وکار. رهیافتی در مدیریت بازرگانی، 2(4)، 49-32.
علی­آبادی، وحید.، عطائی، پوریا. و غلامرضایی، سعید. (1400). رابطه بین تیپ شخصیتی زنان روستایی و موفقیت آن­ها در کسب‌وکارهای خانگی: کاربرد مدل ریسک. برنامه­ریزی منطقه­ای، 11(44)، 184-166.
فلاح، محمدرضا. (1400). تبیین پیشایندهای راهبردی توسعه کسب‌وکارهای خانگی. مطالعات مدیریت راهبردی، 45، 245-223.
کریمیان بستانی، مریم.، میر، مهیار و شهرکی، داود. (1399). تحلیل عوامل مؤثر در پایدارسازی کسب‌وکارهای خرد سکونتگاه‌های غیررسمی (مورد مطالعه: محله شیرآباد زاهدان). مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 6(4)، 12-1.
مدرسی، میثم.، آراستی، زهرا.، طالبی، کامبیز. و فراستخواه، مقصود. (1395). آسیب­شناسی برنامه­های حمایتی دولت از رشد کسب‌وکارهای خانگی از دیدگاه زنان صاحب کسب­وکارهای خانگی در ایران. مدیریت سازمان­های دولتی، 4(2)، 50-31.
نجفی، بهمن. و صفا، لیلا. (1393). بررسی کسب­وکارهای خانگی کارآفرینانه و موانع و چالش­های توسعه آن­ها در مناطق روستایی. کارآفرینی در کشاورزی، 1(2)، 73 -61.
نوتاش، محمدرضا. و عقبی‌طلب، علی. (1386). عوامل کلیدی انتشار تکنولوژی در صنایع کوچک و متوسط ایران. توسعه تکنولوژی، 5(11)، 79-63.
یعقوبی فرانی، احمد.، وحدت مؤدب، هاجر. و لطیفی، سمیه. (1392). شناسایی بازدارنده­های گرایش زنان روستایی به مشاغل خانگی (مورد مطالعه: بخش سردرود شهرستان رزن). زن در توسعه و سیاست، 11(4)، 574-559.
Chowdhury, S., Kumar Dey, P., Rodríguez-Espíndola, O., Parkes, G., Anh Tuyet, N.T., Long, D.D., & Phuong Ha, T. (2022). Impact of Organisational Factors on the Circular Economy Practices and Sustainable Performance of Small and Medium-sized Enterprises in Vietnam. Journal of Business Research, 147, 367-378.
Gevrenova, T. (2015). Nature and Characteristics of Green Entrepreneurship. Trakia Journal of Sciences, 13 (2), 321-323.

Hastings, D., Anwar, N., & Chowdhury, G. (2018). exploring the collaborative activities of home-based businesses in OECD countries, In UK Academy of Information Systems. Oxford.

Maheshwari, G., Kha, K. L., Raj, A., &   Arokiasamy, A. (2022). Factors affecting students’ entrepreneurial intentions: a systematic review (2005–2022) for future directions in theory and practice. Management Review Quarterly, 1-7.
Mirzanti, I. R., Simatupang, T. M., & Larso, D. (2015). A Conceptual Framework OF Entrepreneurship Policy. Global Illuminators, 1, 321 -332.
Mohamed, A. A., & Van Ham, M.  (2022). Street network and home-based business patterns in Cairo’s informal areas. land use policy, 115, 1-15.
Muneer, N. Algthami1, J. & Hussin, N. (2023). Obstacles and Prospers of Family Businesses in the Kingdom of
Saudi Arabia. A Systematic Literature Review from the Last Two Decades. International Journal of Industrial Engineering & Production Research, 34(1), 1-15.
Ozioma Eleodinmuo, P. (2015). Analysis of entrepreneurship policy for small and medium scale enterprise in Aba, Abia State Nigeria. Journal of Economic Development, Management, IT, Finance, and Marketing, 7(1), 47-59.

Sharifinia, Z. (2022). Classification of Challenges of Home Businesses in Rural Areas of Sari County using an Integrated Technique of DEMATEL-ISM. Journal Of Research And Rural Planning, 11(36), 21-40.

Shieh, I., Habibi, K., & Kamaly Nasab, H. (2011). The Formation & Expansion of Informal Settlements, Case Study: Sohrabyh Karaj Neighborhoods, Villages. Housing and Environment, 30(133), 39-48

Skibinski, A., & Sipa, M. (2015). Sources of innovation of small businesses: Polish perspective. Procedia Economics and Finance, 27, 429-437.

Suriya, K.., & Gruen, C. (2012). Souvenir production in communitybased tourism and poverty reduction in Thailand. The Empirical Econometrics and Quantitative Economics Letters, 1(1), 1-4.

Susanti, E., & Masudah, I. (2017). Womens improvement model in home-based industries in East Java Province, Indonesia, Masyarakat. Kebudayaan dan Politik, 30(4), 353-366.

Takacs, F., Brunner, D., & Frankenberger, K. (2022). Barriers to acircular economy in small- and medium-sized enterprises and their integration in a sustainable strategic management framework. Journal of Cleaner Production, 20, 1-17.

Tyas, W. P. (2015). Resilience, a home-based enterprises and social assets in post-disaster recovery: a study from Indonesia. Doctoral dissertation, Newcastle University.

Yao, Z., & Lian, Z. (2022). Research on the Influencing Factors of the Entrepreneurial Intention of People Returning from Urban to Rural Areas: The Views of New Development Concept. SHS Web of Conferences, 151, 1-11.
 

  • تاریخ دریافت 16 فروردین 1402
  • تاریخ بازنگری 27 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 27 تیر 1402