مجله پژوهش‌های کارآفرینی

مجله پژوهش‌های کارآفرینی

امکان‌سنجی ایجاد خوشه کسب‌وکارهای فراوری زیتون در استان کرمانشاه

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2 گروه جغرافیا و برنامه‏‌ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
تنوع اقلیمی و غنی‌بودن خاک و آب، قابلیت زمین برای کشت محصولات باغی و اقتصادی‌بودن تولیدات باغی، استان کرمانشاه را به یکی از مناطق مستعد تولید محصولات باغی تبدیل کرده است که کشت و فراوری زیتون در مناطق گرمسیری استان نیز از این قاعده مستثنی نیست. در این راستا، شناسایی و توسعه خوشه‏‌های کشاورزی (باغی) یکی از راهکارهایی است که در کشورهای پیشرفته، برای توسعه کشاورزی اتخاذ می‌‏کنند. هدف از این تحقیق، امکان‏‌سنجی ایجاد خوشه کسب‌وکارهای فراوری زیتون در استان کرمانشاه بود. طرح تحقیق حاضر، از نوع آمیخته (متوالی - تبیینی) بود که با بهره‏‌گیری از روش‏‌های تحقیق بررسی اسنادی و مطالعه چند موردی انجام شد. جامعۀ موردمطالعه شامل کارشناسان باغبانی و صنایع تبدیلی سازمان جهاد کشاورزی، کارشناسان شرکت شهرک‏‌های صنعتی، باغداران و مالکان فراوری زیتون ‏بودند که با استفاده از تکنیک گلوله‌برفی انتخاب شدند. انتخاب نمونه‌‏ها تا زمان رسیدن به اشباع داده ادامه یافت. این پژوهش، با مبنا قراردادن مشخصه‏‌های امکان‌‏سنجی خوشه، یعنی تمرکز جغرافیایی، همکاری و رقابت بین کسب‌وکارها، مزیت و چالش‌‏های مشترک، به امکان‏‌سنجی خوشه فراوری زیتون در استان کرمانشاه پرداخت. نتایج پژوهش نشان داد که تمرکز جغرافیایی فراوری زیتون در شهرستان دالاهو  بود. همچنین، نتایج گویای آن بود که کسب‌‏وکارهای تولید و فراوری زیتون با همدیگر همکاری و رقابت داشتند و دارای مزیت و چالش‏‌های مشترکی بودند. نتایج این پژوهش می‏‌تواند مورداستفاده اداره شرکت شهرک‏‌های صنعتی و سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Feasibility Study of Creating a Cluster of Olive Processing Businesses in Kermanshah Province

نویسندگان English

Hossein Heidary 1
Abdolhamid Papzan 1
Alireza Darban Astane 2
1 Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Agriculture, Razi University, Kermanshah, Iran,
2 Department of Geography and Rural Planning, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran,
چکیده English

Climatic diversity, soil and water richness, the land potential for growing horticultural products, and the economic value of horticultural products have turned Kermanshah province into one of the areas prone to producing horticultural products. The cultivation and processing of olives in the hot regions of the province is not an exception. In this regard, the identification and development of agricultural clusters (orchards) are one of the solutions adopted in developed countries for agricultural development. The purpose of this research was to study the feasibility of a cluster of olive processing businesses in Kermanshah province. The research was based on a mixed-methods Design (sequential-explanatory) that used a survey method, a document study, and a few case studies. The research population was composed of gardening and processing experts in the Agriculture Jihad Organization, experts of industrial township companies, processors of garden products, and gardeners who were sampled by the snowball technique. The sampling continued until theoretical saturation. The research investigated the feasibility of creating an olive processing cluster in the study site by considering the characteristics of the cluster feasibility study, including geographic focus, cooperation and competition between businesses, and shared advantages and challenges. The results showed that the geographical concentration of olive processing was in Dallaho County. Also, the results revealed that the olive processing businesses had competition and cooperation with each other and had common challenges and advantages. The results can be used by the Industrial Township Company Office and the Ministry of Agriculture.

کلیدواژه‌ها English

Business Cluster
Value Chain
Business Development
Rural Development
Olive
احمدی، کریم.، عبازاده، حمیدرضا.، حاتمی، فرشاد.، محمدنیا افروزی، شهریار.، طاقانی، رضاعباس.، یاری، شهین. و کلانتری، ملیحه سادات. (1400). آمارنامه کشاورزی (محصولات باغبانی). وزارت جهاد کشاورزی. معاونت برنامه­ریزی و اقتصادی.
امینی، صمد حاجی محمد.، تولایی، سیمین. و فرجام، رسول. (1390). شناسایی و تحلیل خوشه گردشگری در شهر شیراز با استفاده از مدل بسط­یافته پورتر. برنامه­ریزی منطقه‏ای، 1 (3)، 1-16.
آمارنامه کشاورزی. (1400). جلد سوم: گزارش محصولات باغبانی و گلخانه­ای. معاونت آمار مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات.
بانویی، علی‌اصغر. و ویسی، عفت. (1393). بررسی جایگاه بخش صنایع وابسته به کشاورزی در اقتصاد استان کرمانشاه با استفاده از رویکرد داده ستانده. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 22 (85)، 1-36.
پاپ­زن، عبدالحمید. و دل­انگیزان، سهراب. (1387). خوشه تعاونی گلخانه: رویکردی نو در راستای اشتغال فارغ­التحصیلان دانشکده‏های کشاورزی. اولین همایش ملی تعاون و کشاورزی.
پاپ­زن، عبدالحمید. و حیدری، حسین. (1400). ایجاد و توسعة خوشه‏های گیاهان دارویی، سازواره‏ای مطلوب برای فراوری و اشتغال‌زایی. کنگره بین‌المللی گیاهان دارویی؛ مکانیزاسیون و فراوری. 2 تا 4 اسفندماه 1400. کرج: ایران.
حاج باقری، ادیب.، پرویزی، سرور. و صلصالی، مهوش. (1389). روش‏های تحقیق کیفی. مرکز نشر علوم پزشکی: (بشری)، چاپ دوم.
حیدری، حسین.، پاپ­زن، عبدالحمید. و دربان آستانه، علیرضا. (1398). طراحی مدل ایجاد و توسعه خوشه فراوری محصولات باغی با تأکید بر صنایع فراوری در استان کرمانشاه. رساله دکتری رشته توسعه کشاورزی، دانشگاه رازی.
داداش­پور، هاشم.، پورطاهری، مهدی. و معرفی، ابوالفضل. (1392). بررسی و تحلیل رابطه خوشه‏ای شدن صنعتی و ارتقای ظرفیت‏های یادگیری (موردمطالعه: خوشه‏های صنعتی مبلمان و چاپ و نشر در شهر قم). مدیریت صنعتی دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، 25، 93-104.
دربان آستانه، علیرضا. (1383). مفاهیم و مبانی ساماندهی صنایع در نواحی روستایی. انتشارات سازمان شهرداری‏ها و دهیاری‏های کشور، تهران، چاپ اول.
رادفر، رامین. (1392). مفاهیم پایهای در ارتباط با خوشه‏های کشاورزی (سؤالات متداول در مورد خوشه). انتشارات وزارت جهاد کشاورزی، مؤسسه پژوهش‏های برنامه‏ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی.
رنجبر، هادی.، حق­دوست، علی­اکبر.، صلصالی، مهوش.، خوشدل، علیرضا.، سلیمانی، محمد­علی. و بهرامی، نسیم. (1391). نمونه‏گیری در پژوهش‏های کیفی: راهنمایی برای شروع. مجله دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 10 (3)، 238-250.
روانستان، کاظم. (1391). چالش‏های مدیریتی توسعه خوشه‏های کسب‏وکار. کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب‏وکارهای دانش­بنیان، 1-19.
سازمان صنایع کوچک و شهرک‏های صنعتی ایران. (1400). آدرس سایت http://isipo.ir/
سرحدی، فریده. و رحمانی، محمد. (1389). بررسی چگونگی تشکیل خوشه‏های صنایع تبدیلی غذایی کوچک و متوسط (مطالعه موردی مجتمع دامداری لبن قم)، طرح پژوهشی مؤسسه پژوهش‏های برنامه‏ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، 1- 85. قابل دریافت در سایت http://www.agri-peri.ir.
سرشماری نفوس و مسکن. (1395).  درگاه ملی آمار ایران. آدرس سایت https://www.amar.org.ir/
سفیدبری، لیلا.، نجاحی، اکبر. و قاسم­پور، ابوالحسن. (1391). توسعه خوشه‏های کسب‏وکار در مناطق روستایی. اولین کنفرانس دانشجویی کارآفرینی کشور. تهران: دانشگاه تهران.
سلیمانی، غلامرضا.، عزیزمحمدلو، حمید. و وحدت، سیاوش. (1394). خوشه‏های کسب‏وکار شناسایی شده در ایران: (نقشه کشوری خوشه‏های کسب‏وکار). قم: انتشارات آیین محمود، چاپ اول.
شریف‏زادگان، محمدحسین. و نورائی، همایون. (1394). ویژگی خوشه‏های صنعتی و اثرات آن در توسعه منطقه‏ای. نشریه نشاء علم، 50 (2)، 48-53.
شریف‌زاده، ابوالقاسم.، محبوبی، محمدرضا. و عربیون، ابوالقاسم. (1388). تبیین مؤلفه‏های توسعه کسب‌وکارهای کشاورزی در استان گلستان. توسعه کارآفرینی، 1 (4)، 85-112.
شورای راهبردی کانون هماهنگی دانش و صنعت زیتون. (1391). نقشه راه کانون هماهنگی دانش و صنعت زیتون. ویرایش اول، 1-191.
صی­محمدی، سمیره.، علی­بیگی، امیرحسین. و قربانی پیرعلیدهی، فاطمه. (1397). سنجش عوامل مؤثر بر تمایل روستائیان باغدار شهرستان دالاهو به کنترل بیولوژیک. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 7 (1)، 57-74.
ضرغام، حمید. و امینی، صمد حاجی محمد. (1390). امکان‏سنجی خوشه گردشگری در شهرستان بندر انزلی. مطالعات گردشگری، 14، 94- 123.
طباطبایی، امیر.، حسنی، پرخیده.، مرتضوی، حامد. و طباطبایی چهر، محبوبه. (1392). راهبردهایی برای ارتقای دقت علمی در تحقیقات کیفی، مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، 5 (3)، 663-670.
کرد، باقر. و خاشی، الیاس. (1393). شناسایی و اولویت‏بندی عوامل ایجاد خوشه صنعتی با استفاده از روش فرایند تحلیل شبکه‏ای (موردمطالعه: خوشه صنعتی خرمای سراوان). توسعه کارآفرینی، 7 (2)، 247-265.
کلانتری، خلیل. (1387). برنامه‌ریزی و توسعه منطقه‏ای (تئوری‏ها و تکنیک‏ها). انتشارات خوشبین و انبار دانش، چاپ اول.
کوپاهی، مجید. و دربان آستانه، علیرضا. (1381). اندازه‏گیری و تحلیل بهره­وری صنایع کوچک روستایی (مطالعه موردی: استان خراسان). مجله علوم کشاورزی ایران، 33 (4)، 661-669.
مرادی، خدیجه.، آگهی، حسین.، زرافشانی، کیومرث. و پاپ‏زن، عبدالحمید. (1394). تحلیل کیفی چالش‏های فراوری صنایع تبدیلی انواع میوه در استان کرمانشاه (کاربرد نرم‌افزار NVivo). پژوهش‏های روستایی، 6 (3)، 483-514.
منصوری، عیسی. و عزیزمحمدلو، حمید. (1388). پروژه‏های توسعه خوشه‏ای (برنامه‏ها و دستاوردها)، ناشر: روابط عمومی و بین­الملل سازمان صنایع کوچک و شهرک‏های صنعتی ایران، 1-133.
وصال، زینب.، خواجه شاهکوهی. و نجفی کانی، علی­اکبر. (1396). نقش صنایع کوچک در توسعه اقتصادی - اجتماعی نواحی روستایی مورد: بخش مرکزی شهرستان فریمان. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 6 (19)، 61-76.
Hoffmann, V., Lopes, G., & Medeiros, J. (2014). Knowledge transfer among the small businesses of a Brazilian cluster. Journal of Business Research, 67(5), 856-864.
Jin, X., Weber, K., & Bauer, T. (2012). Impact of clusters on exhibition destination attractiveness: Evidence from Mainland China. Tourism Management, 33, 1429-1439.
Musso, F., & Francioni, B. (2015). Agri-Food Clusters, Wine Tourism and Foreign Markets. The Role of Local Networks for SME’s Internationalization. 22nd International Economic Conference – IECS 2015 Economic Prospects in the Context of Growing Global and Regional Interdependencies, Procedia Economics and Finance 27 (2015), 334 - 343.
Nogales E. G. (2010). Agro based clusters in developing countries: staying competitive in globalized economy Agricultural management. marketing and finance, occasional paper 25, FAO, Rome 2010.
Noori S. H., & S. N Tababtabaei. (2007). Applying Delphi Technique to order Food Processing Industry in Felavarjan, Isfahan. Journal of Geographical Research, 39 (61), 161-177.
Parausic, V., Cvijanovic, J., & Mihailovic, B. (2013). Market analysis of clusters in Serbian agribusiness. Economics of Agriculture (60) 4, 713-728. UDC: 339.56:631(497.11).
Sharma, S., & Anupam, P. (2014). Agro-based cluster: A Tool for competitiveness of Indian agriculture in the ERA of globalization, Global Journal of Finance and Management. ISSN 0975-6477 Volume 6, Number 8 (2014), 713-718. Research India Publications http://www.ripublication.com.
Wilkinson, J., & Rocha, R. (2008). Agro–industry Trends, Patterns & Development Impacts. Global Agro-industries Forum, New Delhi, 1-13.
 
 

  • تاریخ دریافت 03 دی 1401
  • تاریخ بازنگری 25 بهمن 1401
  • تاریخ پذیرش 25 بهمن 1401