مجله پژوهش‌های کارآفرینی

مجله پژوهش‌های کارآفرینی

ظرفیت‌های کارآفرینی در گردشگری دینی و عواید فرهنگی و اجتماعی آن

نوع مقاله : علمی- مروری

نویسنده
معاون مدیر فرهنگی، معاونت فرهنگی و دانشجویی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
چکیده
گردشگری از ابزارهای مؤثر در تعاملات فرهنگی و آشنایی با فرهنگ و تمدن ملت‌ها به‌شمار می‌رود و فرهنگ که بارزترین نماد هویت و منزلت یک جامعه است، از گردشگری تأثیر می‌پذیرد. با توجه به کثرت جوامع و توده‌های مسلمان و تمایل روز‌افزون آنان به سفرهای زیارتی، گردشگری دینی و مذهبی اهمیتی وافر یافته و یکی از گزاره‌ها و فرصت‌های مغتنم در ترویج بنیان‌های فرهنگی- اجتماعی و ارتقای سطح فرهنگی مسلمانان است. از طرفی، در مباحث مربوط به کارآفرینی که بیش‌ترین تأثیر را در توسعه اقتصادی جوامع امروز دارند- خصوصاً زمانی که در فرآیند نوآوری قرار گیرند- اهمیت استفاده از ظرفیت‌های مغفولی همچون گردشگری دینی با نگاهی کارآفرینانه اهمیت خاصی می‌یابد. در این مطالعه که در زمرۀ پژوهش‌های کتابخانه‌ای و تحلیلی قرار می‌گیرد، ظرفیت‌های کارآفرینی در گردشگری دینی و عواید فرهنگی و اجتماعی آن در چند محور بررسی و راهکارهایی به‌عنوان نتیجه‌گیری ارائه گردید؛ که همراه با تأکید بر ضرورت‌‌های ایفای نقش بهتر در راستای توسعه ظرفیت‌های کارآفرینی در بخش گردشگری دینی و توسعه تعاملات اجتماعی و اقتصادی بود. در انتها پیشنهاد گردید که نگاه کارآفرینانه به ظرفیت‌های گردشگری دینی، به‌عنوان یک فرصت بسیار ارزنده و مؤثر در رشد اقتصادی و فرهنگی- اجتماعی منطقه‌ای و ملی، باید مورد توجه سیاست‌مداران وکارآفرینان قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Entrepreneurial Capacities in Religious Tourism and its Cultural and Social Benefits

نویسنده English

Sayyed Mahdi Delbari
Deputy Cultural Director, Cultural and Ctudent Vice-Chancellor, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran.
چکیده English

Tourism is an effective tool in cultural interactions and familiarization with the culture and civilization of nations, and culture, which is the most obvious symbol of a society's identity and dignity, is influenced by it. Considering the plurality of Muslim communities and their increasing desire for pilgrimages, religious tourism has gained great importance and is one of the rich propositions and opportunities for promoting cultural foundations and raising the cultural level of Muslims. On the other hand, in discussions related to entrepreneurship, which has the greatest impact on the economic development of today's societies - especially when they are in the process of innovation - the importance of using neglected capacities such as religious tourism with an entrepreneurial perspective is particularly important. In this research, which was based on library and analytical studies, the entrepreneurial capacities in religious tourism and its cultural and social benefits were examined in several aspects, and solutions were presented as conclusions, along with emphasizing the necessity of playing a better role in the development of entrepreneurial capacities in the religious tourism sector and the development of social and economic interactions. In the end, it is suggested that an entrepreneurial view into religious tourism capacities is a very valuable and effective opportunity for economic and sociocultural growth at the regional and national levels, so it should be considered by politicians and entrepreneurs.

کلیدواژه‌ها English

Social Entrepreneurship
Religious Tourism
Culture
Pilgrimage
Cultural Exchange
احمدی شاپورآبادی، محمدعلی. و سبزآبادی، احمد. (1390). تحلیلی بر ظرفیت­های توسعه گردشگری مذهبی ـ فرهنگی کلان‌شهر قم. مطالعات ملی، 12 (2)، 112-83.   
اربابیان، شیرین.، زمانی، زهرا. و معصومه رحیمی. (1393). بررسی اثر گردشگری در توسعة کارآفرینی. مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری،3 (10)،  146-126.
آقاجانی، معصومه. و فراهانی‌فرد، سعید. (1394).  گردشگری مذهبی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی ایران). مجله سیاست­های راهبردی و کلان، 12 (2)، 66-43 .
بروجنی، حمید.، محمودزاده، مجتبی.، مروتی شریف­آبادی، علی. و اسدیان اردکانی، فائزه. (1379). گردشگری دینی، الزامات، راهبردها و پیامدها. مدیریت اسلامی، 62 (6)، 691 - 679.
 تقوایی، مسعود.، موسوی، سیدعلی. و غلامی بیمرغ، یونس. (1389).  تحلیلی بر توسعه گردشگری مذهبی.  فضای جغرافیایی، 10 (31)، 64-39.
جاویدیان، عباس. (1400). بررسی نقش عوامل مؤثر بر گردشگری مذهبی در توسعه کارآفرینی شهر شیراز. نشریه گردشگری و اوقات فراغت، 6 (11)، 42-31 .
جعفرپور، رشید. (1384). تنوع فرهنگی جهان اسلام و چالش‌های موجود در عصر جهانی‌شدن. معارف اسلامی و حقوق، 16، 101-94.
جعفری، سید محمد باقر.، غفاری، محمد. و عباسی، احمد. (1397). شناسایی و مفهوم‌پردازی کیفیت تجربه مذهبی گردشگر (مورد مطالعه: گردشگران خارجی شهر قم). مجله برنامه­ریزی منطقه­ای، 8 (3)، 30-7. 
خرسندی طاسکوه، علی. و لیاقت­دار، محمد‌جواد. (1387). ارتباطات بین دانشگاهی و نقش آن در گسترش همکار­­ی­های فرامرزی. تحقیقات فرهنگی ایران، 2 (1)، 113-111.
دامن باغ، صفیه. و صفایی­پور، مسعود. (1396). بررسی توسعه گردشگری حلال در ایران.  مجله میراث و گردشگری، (6)، 97-91.
ده­جانی، جواد.، خلیلی، حسین. و  میرزا ابوالقاسمی، محمدصادق. (1398). راهبردهای توسعه گردشگری مذهبی مطالعه موردی حرم بی بی حکیمه (س). مجله گردشگری شهری، 6 (4)، ‎57-51.
رحیمی، حسین. (1386). در جستجوی شهر اسلامی پایدار. نشریه پیک نو، 6 (2)، 90-99.
صادقی، جواد.، رجوعی، مرتضی. و قاسمی خوزانی، محمد. (1397). تدوین راهبردهای احیای جاده ولایت با هدف توسعه فرهنگ زیارت به روش SWOT. مجله فرهنگ رضوی، (22)، 148-123.
عظیمی پارسا، محمدجواد. و ناوی، مریم. (1393). تلفیق توریسم مذهبی با اکوتوریسم نوشداروی جذب گردشگر مذهبی. مجموعه مقالات اولین همایش توریسم و گردشگری سبز در ایران، 24-12.
عنابستانی، زهرا.، صابری، محبوبه. و بیدخوری، علیرضا. (1400). تحلیل اثرات حضور گردشگران مذهبی غیر ایرانی بر کیفیت زندگی شهروندان (مطالعه موردی: منطقه ثامن شهرداری مشهد). مجله پژوهش و برنامه­ریزی شهری، (45)، 116-102. 
عیاشی، رمضان. و موسوی پارسایی، سید محمد. (1397). نقش گردشگری مذهبی در توسعه روستایی؛ روستاهای شمال کشور. مجله بازخوانی آثار علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی ایران، 1، 1441-1428.
غیور باغبانی، سید مرتضی.، همراهیان، حامد.، یگانه مفرد، منیره. و مرتضایی، محمد. (1401). تأثیر مشارکت گردشگران مذهبی بر تجربه ماندگار از طریق تعامل فرهنگی. مجله مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان، 16 (3)، 158-130.
غیور، سید مرتضی.، بهبودی، مرتضی. و  پورنگ، امید علی. (1399). نقش‌آفرینی معنویت و تجاری­سازی در شکل­گیری برند مقاصد گردشگری مذهبی با رویکرد داده‌بنیاد. مطالعات مدیریت گردشگری، 15 (49)، 263-233.
 فتحی، محمدرضا.، یعقوبی، سمیه. و محمد حسن ملکی. (1399). ارزیابی عوامل مؤثر بر رقابت‌پذیری گردشگری مذهبی. مجله بررسی­های بازرگانی، 150، 70-57.
قدیری، مجتبی.، خراسانی، محمدامین.، ضیانوشین، محمدمهدی. و ویسی، فرزاد. (1390). همگرایی و همکاری محدود منطقه­ای، راهکاری برای توسعه گردشگری فرهنگی. مطالعات ملی، 12 (45)، 140-117.
کاوه پیشقدم، محمودکاظم.، رجایی، ماندانا. و زرآسا، رجایی. (1397). تحلیلی برنقش حرم مطهر حضرت احمدبن موسی الکاظم شاه‌چراغ (ع) در توسعۀ گردشگری مذهبی شهر شیراز. مجله رهیافت فرهنگ دینی، 1 (1)، 210-195.
کروبی، مهدی.، بهاری، جعفر.، بهاری، شهلا.، بهاری، حامد.، محمدی، سمیرا. و بذله، مرجان. (1397). تحلیل نقش امامزاده شاهچراغ در توسعه اقتصادی جامعه بومی با استفاده از مدل SWOT. مجله جغرافیا و روابط انسانی، 1 (2)، 805-795.
 مجیدی­فر، محمد مسعود. (1395). بررسی نقش و جایگاه گردشگری مذهبی توسعه صنعت توریسم. مجموعه مقالات چهارمین همایش علمی پژوهشی یافته­های نوین علوم مدیریت، کارآفرینی و آموزش ایران، 18-9.
مقصودی، مجتبی. و ارسیا، بابک. (1388). جایگاه گردشگری در تعمیق همبستگی ملی در ایران. نشریه مطالعات ملی، 10 (14)،  118-99.
مؤمنی، احمد. و پرنو، زهرا . (1398). نقش گردشگری مذهبی در توسعه اقتصادی سکونتگاه‌های روستایی- مطالعه موردی روستاهای بخش مرکزی اردبیل. مجله جغرافیا و روابط انسانی، 2 (5)، 16-1.
هاشمی، سید یوسف. (1399). راهبردهای رقابت‌پذیری توسعه گردشگری مذهبی مطالعه موردی: شهرستان رضوان شهر. مجله گردشگری شهری، 7 (4)، 89- 75.
وکیلی، یوسف.، مقیمی، سیدمحمد. و اکبری، مرتضی. (1400). نظریه­های کارآفرینی. تهران: نشر دانشگاه تهران.
Petrin,T. (1997) Rural development through entrepreneurship. FAO, Regional Office for Europe.Rome, Italy.
Stevenson, N., Airey, D., & Miller, G. (2008). Tourism Policy Making: The Policymakers’ Perspectives. Annals of Tourism Research, 35 (3), 732-750.

  • تاریخ دریافت 22 آبان 1401
  • تاریخ بازنگری 12 بهمن 1401
  • تاریخ پذیرش 13 بهمن 1401